Travma sonrası stres bozukluğu, kişinin yaşadığı veya tanık olduğu zorlayıcı bir olayın ardından ortaya çıkabilen ruhsal bir durumdur. Çocuk ve ergenlerde travmatik yaşantılar sonrasında korku, kaygı, uyku sorunları, içe kapanma, öfke, dikkat güçlüğü veya olayın tekrar yaşanıyormuş gibi hissedilmesi gibi belirtiler görülebilir.
Her çocuk travmatik bir olaya aynı şekilde tepki vermez. Belirtilerin şiddeti; çocuğun yaşı, gelişimsel özellikleri, yaşanan olayın niteliği, aile desteği ve çevresel faktörlere göre değişebilir.
Travma sonrası stres bozukluğu belirtileri
Çocuk ve ergenlerde aşağıdaki belirtiler görülebilir:
Travmatik olayı tekrar tekrar hatırlama veya olayla ilgili kabuslar görme
Olayı hatırlatan kişi, yer veya durumlardan kaçınma
Ani korku, irkilme veya sürekli tetikte olma hali
Uykuya dalmakta veya uykuyu sürdürmekte güçlük
Öfke patlamaları ve huzursuzluk
Dikkat ve odaklanma güçlüğü
İçe kapanma ve sosyal ilişkilerden uzaklaşma
Daha önce keyif alınan etkinliklere karşı ilginin azalması
Küçük çocuklarda yaşından daha küçük davranışlara geri dönme
Bedensel yakınmalar, karın ağrısı veya baş ağrısı
Ne zaman uzman desteği alınmalıdır?
Travmatik bir olay sonrasında kısa süreli korku ve kaygı tepkileri görülebilir. Ancak belirtilerin uzun süre devam etmesi, çocuğun okul yaşamını, aile ilişkilerini, sosyal yaşantısını veya günlük işlevselliğini belirgin şekilde etkilemesi durumunda çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi önerilir.
Değerlendirme sürecinde çocuğun yaşadığı belirtiler, travmatik yaşantının özellikleri, gelişimsel durumu ve aile ortamı birlikte ele alınır. Tedavi planı her çocuk ve ergen için bireysel olarak oluşturulur.
Tedavi süreci
Travma sonrası stres belirtilerinin tedavisinde psikoterapi temel yaklaşımlardan biridir. Çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına göre travma odaklı psikoterapi yöntemleri uygulanabilir. Gerekli durumlarda aile görüşmeleri ve psikiyatrik değerlendirme de tedavi sürecine dahil edilir.
Amaç; çocuğun yaşadığı travmatik deneyimi güvenli bir ortamda anlamlandırabilmesi, kaygı belirtilerinin azalması ve günlük yaşamındaki işlevselliğinin yeniden güçlendirilmesidir.
Travma sonrası belirtiler çocuğun veya ergenin günlük yaşamını etkiliyorsa, kapsamlı bir çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi yapılması önemlidir.
Acil risk durumunda 112’yi arayın.