Obsesif kompulsif bozukluk, kişinin istemediği halde tekrar tekrar aklına gelen düşünceler, dürtüler veya görüntüler ile bunların oluşturduğu kaygıyı azaltmak için yaptığı tekrarlayıcı davranışlarla seyreden bir ruhsal durumdur. Çocuk ve ergenlerde belirtiler bazen uzun süre fark edilmeyebilir veya “alışkanlık”, “titizlik” ya da “inatçılık” olarak değerlendirilebilir.
Obsesyonlar; kişinin kontrol etmekte zorlandığı, rahatsız edici ve tekrarlayan düşüncelerdir. Kompulsiyonlar ise bu düşüncelerin oluşturduğu sıkıntıyı azaltmak amacıyla yapılan tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel ritüellerdir.
Çocuk ve ergenlerde görülebilecek belirtiler
Obsesif kompulsif bozuklukta şu belirtiler görülebilir:
Kirlenme veya mikrop kapma korkusu
Elleri sık ve uzun süre yıkama
Kapı, pencere, priz veya eşyaları tekrar tekrar kontrol etme
Eşyaların belirli bir düzende veya simetrik olmasını isteme
Belirli sayılara, kelimelere veya ritüellere takılma
Aynı soruyu defalarca sorma veya sürekli onay isteme
Bir davranışı “tam doğru olana kadar” tekrar etme
İstenmeyen, rahatsız edici düşüncelerden yoğun kaygı duyma
Ders, uyku veya günlük rutinlerin ritüeller nedeniyle uzaması
Takıntı ve tekrarların engellenmesi durumunda yoğun huzursuzluk yaşama
Ne zaman uzman desteği alınmalıdır?
Her tekrar eden davranış obsesif kompulsif bozukluk anlamına gelmez. Ancak düşünce ve davranışlar çocuğun günlük yaşamında belirgin zaman kaybına neden oluyorsa, okul başarısını, sosyal ilişkilerini, aile yaşamını veya günlük işlevselliğini etkiliyorsa çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi önemlidir.
Değerlendirme sırasında belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği, ne sıklıkta ortaya çıktığı ve çocuğun yaşamını ne ölçüde etkilediği ayrıntılı olarak ele alınır.
Tedavi süreci
Obsesif kompulsif bozukluğun tedavisinde psikoterapi önemli bir yere sahiptir. Özellikle bilişsel davranışçı terapi ve maruz bırakma-tepki önleme yöntemleri sık kullanılan yaklaşımlardır. Gerekli görülen durumlarda psikiyatrik ilaç tedavisi de tedavi planına eklenebilir.
Çocuk ve ergenlerde aile desteği tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Ailenin belirtileri doğru anlaması, istemeden ritüelleri destekleyen davranışların azaltılması ve çocuğun tedavi sürecine uygun şekilde desteklenmesi hedeflenir.
Takıntılar ve tekrarlayıcı davranışlar çocuğun günlük yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa, kapsamlı bir çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi yapılması uygun olur.
Acil risk durumunda 112’yi arayın.